"Conform de wegcode" staat op zowat elke offerte, maar over welke tekst gaat het dan? Voor werken op de openbare weg zijn het er twee, en ze beantwoorden een verschillende vraag. Hieronder vind je ze letterlijk, met het artikelnummer en een link naar de bron, en telkens wat ze op je werf betekenen.

Deze pagina is naslag, geen juridisch advies. De teksten hieronder gelden voor het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het gebied waarin wij werken. In Wallonië zijn beide vervangen door eigen regelgeving.

Twee teksten, twee vragen

Het KB van 1 december 1975 (de wegcode). Artikel 78 beantwoordt de vraag wie moet signaleren en wie daarvoor toelating geeft.
Het MB van 7 mei 1999 beantwoordt de vraag hoe die signalisatie eruit moet zien: welke borden, op welke afstand, met welke lichten.

Een vergunning inname openbaar domein is nog iets anders: dat is de toelating van de gemeente om de ruimte in te nemen. De twee teksten hieronder gaan over de signalisatie zelf. Die twee sporen lopen in de praktijk samen, maar het zijn niet dezelfde regels.

In welke taal geldt de wet?

Belgische federale wetgeving wordt authentiek vastgesteld in het Nederlands én het Frans: beide versies zijn evenwaardig, geen van beide is een vertaling van de andere. Van het KB van 1 december 1975 bestaan daarnaast officiële Duitse vertalingen, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Een officiële Engelse versie bestaat niet: elke Engelse tekst die je online tegenkomt is een niet-officiële vertaling zonder juridische waarde. Daarom staan de citaten hieronder altijd in een taal waarin ze ook echt zijn afgekondigd, ook wanneer je deze pagina in een andere taal leest.

Artikel 78: wie signaleert, en wie geeft toelating?

Uit het KB van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg, artikel 78 (Signalisatie van de werken en verkeersbelemmeringen):

78.1.1. Het signaleren van de op de openbare weg aangebrachte werken valt ten laste van diegene die de werken uitvoert.

Wanneer verkeersborden betreffende de voorrang, verbodsborden, gebodsborden, verkeersborden betreffende het stilstaan en parkeren of voorlopige markeringen die de rijstroken aanduiden moeten worden aangewend, mag deze signalisatie slechts worden aangebracht op voorwaarde dat daartoe toelating is gegeven :

- door de Minister tot wiens bevoegdheid het beheer van de autosnelwegen behoort of door zijn gemachtigde, zo het een autosnelweg betreft;

- door de burgemeester of zijn gemachtigde zo het een andere openbare weg betreft.

Deze toelating bepaalt in elk geval de verkeerstekens die zullen gebruikt worden.

78.1.2. De verkeerstekens moeten weggenomen worden door diegene die de werken uitvoert zodra deze beëindigd zijn.

Wat betekent dat op je werf?

De signalisatie valt ten laste van wie de werken uitvoert, niet van de bouwheer en niet van de gemeente. Als aannemer draag je die last, ook wanneer je het materiaal huurt.
Plaats je een verbodsbord, een gebodsbord of een parkeerverbodsbord (C3, D1, E1, E3), dan mag dat pas ná toelating van de burgemeester of zijn gemachtigde. En die toelating bepaalt zélf welke borden je gebruikt: je kiest ze dus niet vrij.
De borden moeten weg zodra de werken beëindigd zijn. Blijven ze staan, dan ben je in overtreding, ook al is er niets meer aan de hand.

Die toelating is in de praktijk je vergunning inname openbaar domein, met het goedgekeurde signalisatieplan erbij. Wij maken dat plan op en dienen de aanvraag in via EagleBE, Spotbooking of het innameformulier van de stad.

De zes categorieën werken

Het MB van 7 mei 1999 betreffende het signaleren van werken en verkeersbelemmeringen op de openbare weg deelt werken in zes categorieën in. Die categorie bepaalt welke signalisatie verplicht is, en het criterium is de toegelaten snelheid ter plaatse, niet de grootte van je werf. Artikel 1.11:

1.11. Wanneer op een openbare weg verschillende snelheidsbeperkingen opgelegd zijn, wordt met de maximum hoogste toegelaten snelheid rekening gehouden om de categorie van het werk vast te stellen.

De werken worden in zes categorieën gerangschikt.

Behoren :

- tot de 1e categorie, de werken ingeplant op autosnelwegen en op openbare wegen waar de maximum toegelaten snelheid hoger is dan 90 km/h;

- tot de 2e categorie, de werken ingeplant op openbare wegen waar de maximum toegelaten snelheid hoger is dan 50 km/h en lager dan of gelijk aan 90 km/h;

- tot de 3e categorie, de werken ingeplant op openbare wegen waar de maximum toegelaten snelheid lager is dan of gelijk aan 50 km/h;

- tot de 4e categorie, de werken die ingeplant zijn buiten de rijbaan maar die een gevaar betekenen voor de voetgangers, de fietsers en de bestuurders van tweewielige bromfietsen;

- tot de 5e categorie, de werken die uitgevoerd worden tussen het aanbreken van de dag en het vallen van de avond en wanneer het mogelijk is duidelijk te zien tot op een afstand van ongeveer 200 m;

- tot de 6e categorie, de mobiele werken die vanwege hun relatief lage verplaatsingssnelheid of vanwege hun veelvuldig stilstaan voor het uitvoeren van werken slechts kortstondig het verkeer hinderen.

Welke categorie is jouw werf?

Een renovatie, een stelling of een container in een gewone straat waar 50 of 30 km/h geldt, valt onder de 3e categorie. Dat is veruit het meest voorkomende geval bij onze klanten. Werk je op een gewestweg waar 70 km/h geldt, dan zit je in de 2e categorie en gelden zwaardere eisen: meer borden, verder vooraf, en vaak een afgebakende overgangszone.

Wat de 3e categorie concreet vraagt

Neemt je werf minstens één rijstrook in, dan somt artikel 4.1 van hetzelfde MB op wat er moet staan. De kern ervan:

4.1. Werken die het verkeer sterk hinderen.

Het betreft de werken die op welke plaats ook, zo breed zijn dat ten minste een rijstrook of de breedte van een rijstrook onttrokken wordt aan het verkeer op de rijbaan.

1° Signalisatie op afstand :

a) Het verkeersbord A31 wordt geplaatst op ongeveer 150 m van de inrichting aangebracht op de plaats waar het werk begint.

Deze afstand mag aangepast worden aan de plaatsgesteldheid; in dat geval wordt dit verkeersbord aangevuld met een onderbord van het type I van bijlage 1 bij dit besluit.

2° Signalisatie ter plaatse aan het begin van het werk :

a) Een inrichting van bijlage 4 bij dit besluit wordt geplaatst aan het begin van het werk.

Een verkeersbord D1 waarvan de pijl onder een hoek van ongeveer 45° naar beneden gericht is, wordt geplaatst boven het hek; de onderrand van het verkeersbord bevindt zich op ten minste 1,50 m boven de grond. Een oranjegeel knipperlicht wordt boven dit verkeersbord geplaatst.

Over de ganse breedte van het hek worden oranjegele knipperlichten vastgemaakt met een tussenafstand van ten hoogste 1 m. Het aantal lichten mag niet kleiner zijn dan drie.

Vertaald naar de praktijk

Een A31 op ongeveer 150 meter vóór de werf. Die afstand mag aan de plaatsgesteldheid aangepast worden, maar dan hoort er een onderbord bij dat de werkelijke afstand aangeeft.
Een hek aan het begin van de werf, met daarboven een D1 waarvan de pijl 45° naar beneden wijst en waarvan de onderrand minstens 1,50 meter hoog hangt.
Minstens drie oranjegele knipperlichten over de volle breedte van het hek, hoogstens 1 meter uit elkaar. Drie is een minimum, geen richtcijfer: bij een breed hek zijn het er meer.
Kan het verkeer nog maar in één richting voorbij, dan komt er een C1 boven het hek aan het andere uiteinde. Is de rijbaan in beide richtingen dicht, dan een C3, eventueel met het onderbord "UITGEZONDERD PLAATSELIJK VERKEER".

Containers: het artikel dat het vaakst vergeten wordt

Voor containers op de openbare weg staat er een apart en heel concreet artikel in het MB. Artikel 8:

8.1. De containers die worden geplaatst op de openbare weg moeten op de voor- en achterkanten voorzien zijn van afwisselende rode en witte strepen van ten minste 0,10 m breed die met de verticale as van de container een hoek van ongeveer 45° vormen.

Indien de container niet over een oppervlakte beschikt van ten minste 1,00 m² waarop zulke strepen kunnen worden aangebracht of indien die strepen minder dan 0,50 m hoog zijn, wordt een bord voorzien van dezelfde strepen, met een hoogte van ten minste 0,50 m en een breedte die ongeveer gelijk is aan die van de container, aan deze container vastgemaakt.

8.2. Een verkeersbord D1 met een diameter van ten minste 0,70 m, waarvan de pijl onder een hoek van ongeveer 45° naar beneden gericht is, wordt aangebracht aan de kant waar het verkeer toegelaten is.

Een oranjegeel knipperlicht wordt boven het verkeersbord D1 aangebracht.

8.3. De container wordt zodanig geplaatst dat het verkeer slechts aan één zijde mogelijk is.

8.5. Een opschrift of een bord waarop in het geel, op een zwarte achtergrond, de naam staat van de verantwoordelijke voor de signalisatie en diens telefoonnummer, wordt aangebracht op één van de zijkanten van de container.

8.6. De bepalingen van de artikelen 8.1. tot 8.3. zijn niet van toepassing op de containers die op een parking geplaatst zijn die niet aan de rijbaan grenst en op de plaatsen waar ze het verkeer noch van de bestuurders noch van de voetgangers hinderen.

Wat staat er dus op een container?

Rood-witte schuine strepen van minstens 10 cm breed op de voor- én achterkant, onder ongeveer 45°. Is er geen vlak van 1 m² of blijven de strepen lager dan 50 cm, dan hoort er een apart streepbord aan de container.
Een D1 van minstens 70 cm diameter met de pijl 45° naar beneden, aan de kant waar het verkeer voorbij mag, met een oranjegeel knipperlicht erboven.
De naam en het telefoonnummer van wie verantwoordelijk is voor de signalisatie, geel op zwart, op een zijkant. Dat is het bordje dat in de praktijk het vaakst ontbreekt.
De container zo plaatsen dat het verkeer maar langs één kant kan.
Staat de container op een parking die niet aan de rijbaan grenst, of ergens waar hij niemand hindert, dan vallen 8.1 tot 8.3 weg. Het bordje met naam en telefoonnummer blijft.

Of je voor die container ook een vergunning nodig hebt, hangt af van waar hij staat. Dat lees je in container plaatsen op de stoep of straat.

De borden en hun officiële omschrijving

Dit zijn de verkeersborden die op een werf het vaakst terugkomen, met de omschrijving zoals ze letterlijk in het KB van 1 december 1975 staat:

A31 (artikel 66.4): "Werken."
C1 (artikel 68.3): "Verboden richting voor iedere bestuurder."
C3 (artikel 68.3): "Verboden toegang, in beide richtingen, voor iedere bestuurder."
D1 (artikel 69.3): "Verplichting de door de pijl aangeduide richting te volgen. De plaatsgesteldheid bepaalt de stand van de pijl. Wanneer het verkeersbord dat een niet-gebogen pijl voorstelt, op een hindernis geplaatst is, betekent het dat langs de door de pijl aangeduide richting moet voorbijgereden worden."
E1 (artikel 70.2.1, 1°): "Parkeerverbod."
E3 (artikel 70.2.1, 1°): "Stilstaan en parkeren verboden."
F39 (artikel 71.2): "Voorwegwijzer die een omlegging aankondigt."
F41 (artikel 71.2): "Wegwijzer, omleggingsweg."
F47 (artikel 71.2): "Einde van de werken."

Je vindt deze borden terug in ons verhuuraanbod. Wij plaatsen en halen ze op, zodat de opstelling ook echt klopt met het plan.

Hoe ver reikt een E1 of E3?

Een vraag die bij elke parkeerverbodsaanvraag terugkomt. Artikel 70.2.2 antwoordt:

70.2.2. Geldigheid van de verkeersborden E1, E3, E5, E7 en E9a tot E9j.

1° De verkeersborden E1, E3, E5, E7 en E9a tot E9j gelden langs de kant van de openbare weg waar zij geplaatst zijn en vanaf het verkeersbord tot het volgende kruispunt.

De verkeersborden E1 en E3 gelden op de rijbaan en op de berm. Wanneer deze verkeersborden worden aangevuld met een onderbord van het model M1, M8 en M19 tot M24, bedoeld in artikel 65.2, gelden ze op het trottoir, behalve op de parkeerplaatsen bedoeld in de artikelen 70.2.1., 3°, f) en 77.5, tweede lid.

Zonder onderborden loopt je parkeerverbod dus vanaf het bord tot het volgende kruispunt, aan één kant van de straat. Wil je een kortere zone, dan bakenen onderborden die af. Reserveer je drie plaatsen voor een verhuislift, dan is het die afbakening die bepaalt of je precies genoeg ruimte hebt of net te weinig.

Meer over hoe je zo'n verbod aanvraagt en hoelang op voorhand de borden moeten staan, lees je in parkeerverbod aanvragen voor je verhuis of werf.

Wat hier bewust níét staat

Wallonië. Artikel 78 is er opgeheven en vervangen door het decreet van 19 december 2007; het MB van 7 mei 1999 is er vervangen door het besluit van de Waalse Regering van 16 december 2020. Werk je in Wallonië, dan gelden andere teksten dan die hierboven. Wij zijn actief in Vlaanderen en Brussel.
SB250. Dat is het standaardbestek voor wegenbouwopdrachten en het bindt je wanneer het in je contract van toepassing is verklaard, typisch bij opdrachten voor een wegbeheerder. Op een private renovatie in een gemeentestraat zijn het het KB van 1975 en het MB van 1999 die je binden. Het materiaal moet in beide gevallen aan dezelfde technische eisen voldoen; het verschil zit in de grond waarop je erop aangesproken wordt.
Boetebedragen. Die hangen af van de kwalificatie van de overtreding en van het GAS-reglement van je gemeente. We zetten hier geen bedrag dat volgend jaar niet meer klopt. Vraag het na bij je gemeente, of vraag het ons.

Vanaf 2027 verschuift de basis

Het KB van 1 december 1975 maakt plaats voor de nieuwe Code van de openbare weg, met een federale tekst naast aparte gewestelijke reglementen. De omschakeling is gefaseerd en oude verkeersborden houden nog jarenlang hun betekenis. Zolang die overgang loopt, blijft de tekst hierboven de referentie. De exacte datums staan op de tijdlijn van wegcode.be. Wij volgen dat op en passen deze pagina aan wanneer het zover is.

Wij regelen dit voor je

Je hoeft dit niet uit het hoofd te kennen. Bezorg ons het adres, de startdatum en wat je inneemt, dan maken wij het signalisatieplan op, dienen we de vergunning in bij de gemeente en leveren we de borden die bij jouw categorie horen, geplaatst en weer opgehaald. Zo staat er op je werf wat er moet staan, en staat het er niet langer dan nodig.

Bronnen

KB van 1 december 1975 houdende algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en van het gebruik van de openbare weg (artikels 66, 68, 69, 70 en 78).
MB van 7 mei 1999 betreffende het signaleren van werken en verkeersbelemmeringen op de openbare weg (artikels 1.11, 4 en 8).

Laatst nagekeken tegen de bron in september 2026. Merk je dat een artikel intussen gewijzigd is? Laat het ons weten, dan zetten we het recht.

De wegcode op je werf: welke regels gelden er echt?